Martxoaren 1 honetan konpentsazio neurria Hirigune elkargoak bozkatu eta finkatu zuenetik bigarren urteurrena ospatzen da (1). Alda alokatzaileen defentsarako elkarteak neurriaren eragina objektiboki aztertzera deitzen du eta, helburu elektoralistak dituen azpilanarekin kasu ematea deitzen du ere herrian bizitzeko eskubidea kaltetzen baitu.
Odol hustea gelditua
Konpentsazio neurriaren ukatu ezineko lehen eragina: Ipar Euskal Herriko tentsio peko eremuan urte osoan aloituak ziren etxebizitzak Airbnb motako etxebizitza turistikoa bilakatzeko gertatzen zen odol hustea guztiz gelditu da. Airbnb tsunamia agerian jartzeko Aldak eramandako herritarren mobilizazio, nota juridikoak eta teknikoak, argudio defentsa lanaren ondotik 2022ko uztailaren 9an Hirigune elkargoak arazoaren heineko konpentsazio neurri anbiziotsua bozkatu zuen. Audap egiturak emandako datuen arabera 2016 eta 2022 urteen artean, etxebizitza turistiko kopuruak %130z gora egin zuen, 7.150etik gutxi gora behera 16.440 era pasatuz. Horien artean %67a 4 hilabete baino gehiago turismoari aloituak ziren etxebizitzak ziren. Konpentsazio neurririk gabe milaka etxebizitza gehiago galduko genituen herritarrentzat jadanik katastrofikoa zen egoera bat okertuz.
2020 eta 2023 urteen artean 9.600 erabilpen aldaketa baimen emanak izan direlarik (urte osoan aloitua den etxebizitza mublatu turistiko bilakatzeko eskubidea ematen du baimen horrek) neurria indarrean jarri zenetik guztiz eten egin dira. 2023an konpentsazioa errespetatzen zuten soilik 2 baimen emanak izan dira urtean eta 3 baimen 2024 urtean. Eskaera kopuruak amildu dira ere, jabeek etxebizitzaren erabilpena bestelakotu dutelaren keinu. 2024an, alokazio mixtoen kasuan (ikasleentzako urte osoan aloituak eta udaran turistendako) 654 baimen emanak izan dira eta 200 etxebizitza nagusiari loturikoak.
Aldak konpentsazio neurriaren eraginak neurtzeko fidagarriak diren neurgailuetan oinarritzeko beharra goraipatzen du. Aldak ULMT64 Mublatu turistikoen Batasunaren trikimailuak agerian jarri zituen bere kideak gezurrak erratea bultzatzen zituelarik emaitzak falsifikatzeko eta horrekin herritarren zein epaileen iritziak makurtzeko. Egutegian kointziditu du, dei auzitegi administratiboak otsailaren 27 honetan ULMT64ek eta FNAIMek konpentsazio neurria ezeztatzea helburuarekin pausatu errekurtsoa aztertzen zuen. Keinu baikorra: salatzaile publikoak beraien eskaera gibelera botatzea eskatu du neurria “interes orokorrari erantzuten diola” argudiatuz. Epaitegiaren erabakia martxoaren bukaeran kaleratuko da.
Eta hasiera baizik ez da!
Konpentsazioaren lehen emaitza baikor horiek suspergarriak dira neurriarentzat jakinez eragin osoa epe luzean neurtuko dela. 2023ko martxoaren 1ean indarrean jarri den neurria aitzineko erabilpen aldaketa baimenak zituzten pertsona fisikoen zati bat oraindik ere aloitzen dute konpentsatu gabe beraien baimena 3 urteko iraupena baizuen. Urte bat barru neurria guztiei aplikatuko zaie: bai SARL eta SCI zein pertsona fisikoei.
Dispositiboa eraginkorra izateko ezinbestekoa da iruzurraren aurkako borroka eraginkorra izatea. 2023an Aldak erran zuen legez kanpoko mublatu ilegalak 2.000 zirela. Geroztik herriek eta Hirigune Elkargoak agenteak jarri dituzte kontrolak egiteko eta auzitegian lehen epaiketak izan dira (Biarritzeko herriko etxeak lehen jabe bat auzitan jarri du) legearen gainetik kokatzen diren jabe batzuen usteak gelditzeko neurri baikorrak dira.
Fermuki atxik
Herriko hauteskundeak heldu zaizkigula boz batzuk lobbiisten hitzekin nahasten dira konpentsazio neurriaren aurka egiteko. Hendaiako Alderdi sozialistako auzapeza Kotte Ecenarrok eta Donibane Lohizungo Errepublikanoak alderdiko Jean-François Irigoyen auzapezak, bozkatu zelarik neurria jadanik gaitzesi zuten hautetsi bakarrenetarikoetan zirenak, berriz ere neurriaren aurka jo dute argudio faltsuak emanez. Konpentsazio neurria indarrean jartzearekin gibelera eginez urte osoan aloituak diren etxebizitzak babesten dituen mekanismoa desagertaraztea erran nahi du, horietariko milaka mublatu turistiko bilakatzearen harriskua hartuz. Ipar Euskal Herriak bizi duen etxebizitza krisi larriari begira eta etxea izateko askok bizi dituzten arazoak ikusirik horrelako posizioak onartezinak dira. Eta ez da nahikoa aterabide alternatibo gisa “etxebizitza gehiagoren ekoizpena” botatzea: etxebizitzak babesten dituen mekanismorik gabe Danaiden kupela betetzeko bakarrik balioko lukete.
Aldak, alderantziz, herriak eta Hirigune elkargoa kontrolak indartzea deitzen ditu Airbnb iruzurtien aurka borrokatzeko aukera ematen baitute urte osoan aloituko diren etxebizitzak berreskuratzeko, eta herriko etxe guztiak deitzen ditu Echaniz-Le Meur lege berriaren dispositiboak indarrean jartzera konpentsazio neurria zabaltzeko eta Herrien arteko hirigintza planoetan etxebizitza nagusiak lehenesteko aukera ematen baitu.
Elkartea bere aldetik, iruzurrak eta gehiegikeriak bilatzen dituen ikerketa taldearen bidez, herrian bizitzeko eskubidearen alde egiteko duten dispositibo eta neurri ororen alde borrokatzen segituko du.
1) konpentsazio neurriak urte osoan aloitua izanen den etxebizitza batekin konpentsatzea behartzen ditu jabeak (zabalera bereko etxea, herri berdinean kokatua). Horrek baimena eskuratzeko aukerak txikitzen ditu, eta ere kasik ezinezkoa bilakatzen.
(2) https://www.alda.eus/journal-alda-ulmt64-mensonges-en-bande-organisee/